Hervestiging

WAT IS HERVESTIGING?

  • de selectie en transfer van vluchtelingen uit een land waar zij bescherming hebben gezocht, naar een derde land dat ermee heeft ingestemd hen - als vluchtelingen - met een permanente verblijfsstatus toe te laten
  • één van de drie duurzame oplossingen die beschikbaar is voor vluchtelingen, naast vrijwillige terugkeer naar het land van herkomst en lokale integratie in het land van eerste opvang
  • een aanvulling op de nationale procedure voor het verkrijgen van internationale bescherming. Door inspanningen te leveren op het vlak van hervestiging zorgt België voor een geïntegreerd beleid van internationale bescherming.

Hervestiging is een instrument om solidariteit te tonen met landen die grote aantallen vluchtelingen opvangen en moet als hefboom dienen om in die landen andere oplossingen uit te werken, zoals verhoogde zelfredzaamheid en het creëren van omstandigheden die een veilige terugkeer mogelijk maken.

België heeft sinds 2013 een structureel hervestigingsprogramma met een jaarlijks quotum. In de periode 2013-2018 heeft België 2.776 vluchtelingen hervestigd via de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties (UNHCR). Het gaat voornamelijk om Syriërs uit de buurlanden Turkije, Jordanië en Libanon en Congolezen uit de Grote Meren-regio.

In 2019 kwamen 239 vluchtelingen naar België in het kader van hervestiging.

Fases van hervestiging
 
1. Identificatie

In eerste instantie maakt UNHCR  een selectie uit de grote groep vluchtelingen in de wereld op basis van kwetsbaarheidscriteria en de nood aan hervestiging. Jaarlijks publiceert UNHCR een document waarin de wereldwijde hervestigingsnoden en -prioriteiten zijn opgenomen, het Projected Global Resettlement Needs document. België aanvaardt enkel hervestigingsvoordrachten van UNHCR en houdt zo veel als mogelijk rekening met de UNHCR-prioriteiten.

Voorwaarden om in aanmerking te komen voor hervestiging zijn:

  • toekenning van de vluchtelingenstatus door UNHCR
  • alle duurzame oplossingen werden beoordeeld en hervestiging blijkt de meest geschikte oplossing, en dus niet vrijwillige terugkeer of lokale integratie
  • onder één van de zeven UNHCR-voordrachtscategorieën vallen, meer bepaald:
    • wettelijke en fysieke nood aan bescherming
    • overlevenden van geweld en/of foltering
    • medische noden
    • vrouwen en meisjes in gevaar
    • hereniging met een al hervestigd familielid
    • kinderen en adolescenten in gevaar
    • vluchtelingen zonder uitzicht op lokale integratie of vrijwillige terugkeer

Meer info hierover vind je in het UNHCR Resettlement Handbook.

2. Selectie

resettlement

Het CGVS organiseert een selectiemissie naar het land van eerste opvang en neemt er interviews af van de voorgedragen vluchtelingen. De Belgische veiligheidsdiensten screenen de voorgedragen personen. Op basis van het interview met het CGVS en de andere elementen in het dossier maakt het CGVS een selectie-advies op, dat het bezorgt aan de Minister bevoegd voor Asiel en Migratie. Hij/zij geeft bij akkoord de instructie voor de uitreiking van de nodige reisdocumenten aan de geselecteerde vluchtelingen.

Tijdens de selectie doet Fedasil een medische screening van elke vluchteling zodat rekening kan gehouden worden met eventuele medische noden bij de opvang, maar dit heeft geen invloed op de beslissing.

3. Pre-departure Orientation : BELCO, de Belgische culturele oriëntatie

Vóór hun vertrek ontmoeten de vluchtelingen medewerkers van Fedasil (Agentschap voor de opvang van asielzoekers in België) die hen informeren over het leven in België, ingaan op hun verwachtingen en hen voorbereiden op hun vertrek naar ons land. Fedasil krijgt hiervoor hulp van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).

4. Reis

Met hulp van de FOD Buitenlandse Zaken en de Belgische ambassades organiseert Fedasil de transfer naar België. IOM voorziet praktische ondersteuning: boeken van vluchten, uitvoeren van medische check voor vertrek, voorzien van reisbijstand bij vertrek, transit en aankomst en faciliteren bij immigratie- en douaneformaliteiten.

5. Opvang

In eerste instantie krijgen de vluchtelingen een opvangplaats in federale opvangcentra van Fedasil in Sint-Truiden, Pondrôme, Florennes of Kapellen. Dit eerste verblijf duurt zo'n 6 weken. Tijdens deze periode volgen de vluchtelingen een opvangprogramma aangepast aan hun behoeften. Kort na hun aankomst dienen de vluchtelingen een verzoek om internationale bescherming in. Omdat hun aanvraag al volledig werd onderzocht voor vertrek en een positief advies over de nood aan internationale bescherming werd gegeven, zal het CGVS de vluchtelingenstatus zonder verder onderzoek toekennen.6.6

Na het verblijf in een collectief opvangcentrum, vertrekken de hervestigde vluchtelingen naar een lokaal opvanginitiatief (LOI) in een gemeente. Daar mogen zij zes maanden verblijven. Conform het nieuwe opvangmodel zijn deze lokale opvanginitiatieven plaatsen die ter beschikking worden gesteld van erkende vluchtelingen (in dit geval dus de hervestigde vluchtelingen). Ze worden beheerd door OCMW's.

Na zes maanden verlaten de vluchtelingen het LOI en verhuizen ze naar een privéwoning.

6. Integratie

Na zes maanden verlaten de vluchtelingen het LOI en verhuizen ze naar een privéwoning. Meer info over de integratie van hervestigde vluchtelingen in ons land vind je op de site van Fedasil.

Hervestiging: hoeveel en van waar?

UNHCR schat het aantal personen dat wereldwijd nood heeft aan hervestiging voor 2020 op 1,44 miljoen, waaronder 40% Syrische vluchtelingen, 14% vluchtelingen uit Zuid-Soedan en 11% uit de Democratische Republiek Congo.

UNHCR ziet voor de EU-landen 3 prioritaire vluchtelingensituaties:

  • de Centraal-Mediterrane situatie : UNHCR schat het aantal hervestigingsplaatsen nodig voor de 15 landen  op de Centraal-Mediterrane route voor 2020 op 324.754.  Het gaat om Tsjaad, Kameroen, Niger, Burkina Faso, Mali, Ethiopië, Soedan, Kenya, Djibouti, Egypte, Libië, Mauritanië, Marokko, Tunesië en Algerije. UNHCR vraagt ook uitdrukkelijk plaatsen aan te bieden voor het Emergency Transit Mechanism (ETM), waarmee vluchtelingen die in Libië vastzitten kunnen geëvacueerd worden naar Niger of Rwanda, vanwaar ze hervestigd kunnen worden naar een derde land.
  • Egypte, Irak, Jordanië, Libanon en Turkije : UNHCR schat het aantal hervestigingsplaatsen nodig voor deze landen op 646.000, vooral voor Syriërs.
  • Comprehensive Refugee Response Framework (CRRF) : Het CRRF is een programma dat oproept tot  meer steun voor vluchtelingen en meer solidariteit met de landen die deze vluchtelingen opvangen. Het gaat meer bepaald om Tsjaad, Djibouti, Ethiopië, Kenia, Somalië, Rwanda, Oeganda, Zambia, Belize, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico, Panama en Afghanistan. Dit programma werd in de loop van 2017 en 2018 uitgerold in verschillende vluchtelingensituaties wereldwijd. De ervaring die tijdens dit programma werd opgedaan, heeft bijgedragen tot de uitwerking van de Global Refugee Compact (GRC), dat werd aangenomen door alle VN-leden in december 2018.

De Belgische minister bevoegd voor Asiel en Migratie beslist hoeveel vluchtelingen binnen het Belgische programma op jaarlijkse basis zullen worden hervestigd. Hij/zij doet dit na advies te hebben ingewonnen bij het CGVS en Fedasil.

Geschiedenis van hervestiging

Voorgeschiedenis

België heeft sinds 2013, toen het gemeenschappelijk Europees hervestigingsprogramma van start ging, een structureel hervestigingsprogramma. Dat betekent dat het sindsdien een jaarlijks quotum hervestigingsplaatsen voorziet. Vroeger waren er echter ook al operaties die als hervestiging kunnen worden beschouwd. Zo kregen in 1956-1957 6.000 Hongaren die gevlucht waren na het neerslaan van de Hongaarse opstand, een nieuwe thuis aangeboden in België en konden 1.100 Chilenen in 1973 de terreur van Pinochet ontvluchten en in België een nieuw bestaan uitbouwen. In 1975 werd 2.500 bootvluchtelingen uit Vietnam en Cambodja de kans geboden om zich te vestigen in België. In 1992 werden 200 Bosniërs, en later nog kinderen, gewonden en familieleden uit Bosnië, opgevangen. In 1999, tijdens de oorlog in Kosovo, werden 1.200 Kosovaren naar België overgebracht.

Pilootprojecten

Sinds 2007 hebben het CGVS en Fedasil vanuit hun respectieve opdrachten expertise opgebouwd op het vlak van hervestiging. Zo hebben medewerkers van het CGVS en Fedasil in december 2007 als waarnemer deelgenomen aan een Nederlandse selectiemissie voor hervestiging in Thailand. In september 2008 nam het CGVS als waarnemer deel aan een missie in Tanzania, waar het Verenigd Koninkrijk en Ierland gezamenlijk vluchtelingen gingen selecteren voor hervestiging.

In 2009 gaf de toenmalige Minister voor  Asiel  en Migratie, Annemie Turtelboom, de eerste aanzet voor hervestigingsprojecten. In februari 2009 hebben Annemie Turtelboom en de commissaris-generaal voor de vluchtelingen en de staatlozen Dirk Van den Bulck een Nederlandse hervestigingsmissie in Kenia bezocht. In datzelfde jaar werd er een eerste pilootproject opgezet waarbij 47 Iraakse vluchtelingen werden hervestigd in België. In 2011 organiseerde België hervestiging voor 25 personen van Congolese en Eritrese afkomst die vanuit Libië, waar een burgeroorlog was uitgebroken, naar Tunesië waren gevlucht.

Structureel hervestigingspogramma vanaf 2013

Na de twee eerdere succesvolle pilootprojecten nam de toenmalige Staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Maggie De Block, in 2012 de beslissing tot het opzetten van een structureel hervestigingsprogramma, dat in 2013 effectief van start ging.

Cijfers
Hervestigingsaankomsten 2014-2019
LAND VAN EERSTE OPVANG Oeganda Burundi Egypte Niger Jordanië Libanon Irak Turkije  
VLUCHTELINGEN POPULATIE Democratische Republiek Congo 'DRC) Democratische Republiek Congo 'DRC) Syrië Somalië en Eritrea Syrië Syrië Syrië Syrië TOTAAL
2014 0 6 0 0 0 0 0 28 34
2015 0 88 0 0 4 141 0 43 276
2016 0 4 24 0 24 298 0 102 452
2017 118 0 0 0 156 299 15 721 1309
2018 34 0 0 43 123 344 0 336 880
2019 0 0 0 0 15 9 0 215 239
Hervestiging wereldwijd en in de EU

Hervestiging in de wereld

UNHCR schat het aantal personen dat wereldwijd nood heeft aan hervestiging in 2020 op 1,44 miljoen waaronder 40% voor Syrische vluchtelingen, 14% voor vluchtelingen uit Zuid-Soedan en 11% uit de Democratische Republiek Congo. 

Hervestiging en de EU

In 2018 hervestigden alle EU+ landen (de EU + Noorwegen en Zwitserland) samen 24.815 vluchtelingen. Hervestiging past binnen het langetermijnbeleid van de EU om te komen tot een beter migratiebeheer, zoals vooropgesteld in de Europese Migratieagenda van mei 2015. Zo stelde de Commissie op 13 juli 2016 een EU-hervestigingskader voor dat op termijn moet leiden tot een gemeenschappelijk Europees hervestigingsbeleid.

Hiervoor waren er echter al verschillende initiatieven om tot een gemeenschappelijk EU-hervestigingsbeleid te komen. Zo keurde het Europees Parlement op 29 maart 2012 een Joint Resettlement Programme goed, waarin gemeenschappelijke Unie prioriteiten voor hervestiging staan. Deze prioriteiten stemmen grotendeels overeen met die van UNHCR.

Vanaf 2013 verleende de EU ook financiële bijstand aan lidstaten die vluchtelingen hervestigen die vallen onder deze gemeenschappelijke prioriteiten.  Het EU Asiel-, Migratie en Integratiefonds (2014-2020) voorziet 10.000 euro steun per hervestigde vluchteling die behoort tot de EU-hervestigingsprioriteiten die tweejaarlijks worden vastgelegd, het zogenaamde ‘Hervestigingsprogramma van de Unie’.

Daarnaast zijn er nog andere hervestigingsinitiatieven op EU-niveau, zoals het 1:1 programma met Turkije, dat bepaalt dat voor elke Syriër die vanaf de Griekse eilanden naar Turkije wordt teruggestuurd, een andere Syriër vanuit Turkije naar een EU-land zal worden hervestigd, rekening houdend met de kwetsbaarheidscriteria van UNHCR.

FAQ

Kan ikzelf, een familielid of kennis een hervestigingsaanvraag opstarten?

Neen, België aanvaardt enkel hervestigingsvoordrachten van de VN-vluchtelingenorganisatie (UNHCR). UNHCR identificeert, op basis van criteria die België doorgeeft, de meest kwetsbare vluchtelingen.  Het is dus niet mogelijk om rechtstreeks een hervestigingsaanvraag in te dienen bij een Belgische instantie. 

Welke rechten heeft een hervestigde vluchteling in België?

Na aankomst krijgt de hervestigde vluchteling het vluchtelingenstatuut toegekend. De hervestigde vluchteling geniet dus dezelfde rechten als een vluchteling die op eigen kracht naar België heeft gereisd (zie ook de brochure “U BENT ALS VLUCHTELING ERKEND IN BELGIË”).

Kunnen  familieleden van een hervestigde vluchteling ook naar België  reizen en er zich vestigen?

Voor hervestigde vluchtelingen gelden dezelfde regels voor gezinshereniging als voor vluchtelingen die in België erkend zijn (zie ook de brochure “U BENT ALS VLUCHTELING ERKEND IN BELGIË”). Familieleden van hervestigde vluchtelingen die geen recht hebben op gezinshereniging kunnen eventueel in een latere fase door UNHCR worden voorgedragen voor hervestiging indien ze aan de criteria voldoen, maar België komt hierin op geen enkele wijze tussenbeide. 

Kan ikzelf bij UNHCR een aanvraag indienen voor een familielid dat niet via gezinshereniging naar België kan komen?

Voor alle vragen over individuele gevallen neemt u het best contact op met het UNHCR kantoor in de regio waar uw familielid verblijft.

Krijgt België geld voor het aanvaarden van vluchtelingen voor hervestiging?

De VN bieden geen financiële steun aan landen die vluchtelingen aanvaarden voor hervestiging. Integendeel, het is het vluchtelingenagentschap van de VN, UNHCR, dat financiële steun ontvangt van lidstaten, waaronder België. Vluchtelingen accepteren voor hervestiging is een engagement van de Belgische regering dat wordt genomen op vrijwillige basis.

Hoeveel tijd zit er tussen een beslissing tot aanvaarding van hervestiging en het vertrek naar België?

Na de beslissing tot aanvaarding van hervestiging, duurt het gemiddeld een aantal maanden vooraleer de vluchteling naar België kan reizen. Deze termijn kan echter sterk verschillen, afhankelijk o.a. van de situatie in het eerste land van opvang of de beschikbare plaatsen in het opvangsysteem in België.

Kan België een hervestigingsvoordracht door UNHCR weigeren?

Ja, België neemt de beslissing op basis van zijn eigen analyse en neemt deze beslissing volledig onafhankelijk van UNHCR.

Wat is het verschil tussen hervestiging (resettlement in het Engels) en herplaatsing of relocatie?

Herplaatsing of relocatie omvat de overdracht van asielzoekers van de ene lidstaat naar de andere. Het is dus een proces dat plaatsvindt binnen de Europese Unie (EU), over het algemeen vanuit landen aan de buitengrenzen met de EU die onder grote druk staan (bv. Malta). Bij deze groep moet na de transfer nog worden vastgesteld of internationale bescherming zal worden verleend. Dit in tegenstelling dus tot hervestiging, waarbij de nood aan internationale bescherming al is vastgesteld voor vertrek en waarbij de identificatie van de vluchtelingen gebeurt door UNHCR. Hervestiging gebeurt per definitie vanuit een derde land (buiten de EU dus).

Contact

Voor vragen over de selectiefases in het hervestigingsproces en de procedure van internationale bescherming kan u terecht bij het CGVS via resettlement@ibz.fgov.be.

Voor vragen over de transfer naar België, de opvang en de integratie van hervestigde vluchtelingen kan u terecht bij Fedasil via resettlement@fedasil.be.

Nieuw adres CGVS